La Bretagne est terre de légendes, de superstitions.
La mort y tient une place importante. La lecture de La
légende de la mort
d'Anatole Le Braz l'illustre parfaitement.
|
Les pratiques de sorcellerie y étaient jadis fréquentes. Les moyens
d'appeler la mort sur quelqu'un y étaient nombreux. |
I
| |
Poularfeunteun a lavare D'ann aotro Bistigo, un de : - Pelec'h ez oc'h bet, pe ez et, Pe ho euz esper da vonet ? |
Poularfeunteun disait, Un jour, à monsieur Bistigo - D'où revenez-vous, où allez-vous, Où espérez-vous aller ? |
- Oh! me a ia duman d'ar stal, Da dibab etof inkarnal, Dantelez aour ha re arc'hant, D'am f'enheres, ur plac'hik koant. |
- Je vais là-bas, à la boutique, Pour choisir de l'étoffe écarlate, Avec de la dentelle d'or et d'argent, Pour ma penhérès (fille unique), la charmante fille. |
- Mar oufec'h ar pez' ouzon-me, Birwikenn habit na defe : Hounnes' deuz gret ur bugel-koar, D'ho lemel diwar ann douar ! |
- Si vous saviez ce que je sais, moi, Jamais plus vous ne lui achetteriez d'habit : Celle-là a fait un enfant de cire, Pour vous ôter de dessus la terre ! |
Ter-gwes ann dez a ve tommet, Ter-gwes ann dez a ve broudet, Ha n'hen brouder gwes gant spilhou, Aotro, na divezr ho teiziou ! |
Trois fois par jour on le réchauffe, Trois fois par jour on le pique; Et chaque fois qu'on y enfonce des épingles, Monsieur, vos jours diminuent ! |
- Poularfeunteun, d'in-me laret, Pelec'h 'z e 'r bugel badeet ? -Badeet e ar bugel-koar En iliz-vraz a Landregar; |
- Poularfeunteun, dites-moi, Où l'enfant a-t-il été baptisé ? - Il a été baptisé, l'enfant de cire, Dans la grande église de Tréguier; |
En iliz-vraz a Landregar, Euz heaul hag euz golou al loar! - Poularfeunteun, d'in-me laret, Ar gomperienn piou ez int bet ? |
Dans la grande église de Tréguier, Au soleil et à la lumière de la lune ! - Poularfeunteun, dites-moi, Qui ont été les compères ? (le parrain et la marraine) |
- Ho mewel-braz eo ar c'homper, Ar vates-vihan ar gommer. - Poularfeuteun, d'in me laret, Piou 'n euz ar bugel badezet ? |
- Votre premier valet est le compère, La petite servante est la commère. - Poularfeunteun, dites-moi, Qui a baptisé l'enfant ? |
- Ma 'z eo ur belegik iaouank, Ewit kaout ur sommik arc'hant, Pewar-c'hant skoed en arc'hant gwenn, Ha kement-all en aour melenn. |
- C'est un jeune prêtre, Pour avoir une somme d'argent, Quatre cents écus en argent blanc, Et autant en or jaune. |
Pewar-c'hant skoed en arc'hant-gwenn, Ha kement-all en aour-melenn, Hen euz bet ar belek iaouank, Ewit ober ar vadeziant. |
Quatre cents écus, en argent blanc, Et autant en or jaune, A eu le jeune prêtre Pour faire le baptême. |
II | |
'Nn aotro Bistigo, pa glewaz, D'ar ger a-c'hane 'retornaz; D'ar ger 'c'hane eo retornet, Ha d'he benheres 'n euz laret : |
Monsieur Bistigo, à ces mots, S'en retourna à la maison; Il s'en est retourné à la maison, Et a dit à sa penhérès : |
- Roët d'in m' merc'h, ho alc'houeou, 'I'eodou ann dut 'zo diaoulou. - Alc'houez ann armel 'm euz kollet, Alc'houez ma c'houf a zo torret; |
- Ma fille, donnez-moi vos clefs, Les gens ont des langues de diables. - La clef de mon armoire, je l'ai perdue, La clef de mon coffre est cassée; |
Alc'houez ma baütik bihan, Me hen karrie en kreiz ann tan ! 'Nn aotro Bistigo, pa glewaz, En un hachik vihan 'grogaz; |
Et la clef de mon petit bahut, Je voudrais la voir au milieu du feu ! Monsieur Bistigo, entendant cela, Saisit une petite hache; |
'N Un hachik pennek 'z eo kroget. Ar bahut-bihaIl 'n euz torret; Ar bahut-bihan 'n euz torret, Ar bugel-koar hen euz kavet. |
Il a saisi une hache à tête, Et a mis en morceaux le petit bahut; Il a mis en morceaux le petit bahut, Et l'enfant de cire a été découvert. |
Hen da retorn 'darre en ker, Da glask jendarmed d'hi c'hommer. ... |
Et aussitôt de retourner en ville, Chercher les gendarmes pour prendre sa fille. ... |
III | |
Kriz a galon nep na oelje En Landreger nep a vije, Welet pewar c'horf 'leskin en tan, Ar c'hleïer o soon ho unan ! |
Dur eut été le cur de celui qui n'eut pleuré, Etant dans la ville de Tréguier, En voyant quatre corps brûler dans le feu, Pendant que les cloches sonnaient d'elles-mêmes ! |
'Nn aotro Bistigo 'oele tenn, Hag a denne 'r bleo euz he benn, 'Welet he benheres 'leski, Ha n'hen doa bugel nemet-hi ! |
Monsieur Bistigo pleurait dru, Et s'arrachait les cheveux, En voyant brûler sa penhérès, Car il n'avait d'autre enfant qu'elle ! |
IV | |
Na mar karje Landregeriz Alc'houeza kloz dor ho iliz, Na vije ket ur bugel-koar Bet badezet en skeud al loar ! |
Si voulaient les habitants de Tréguier Tenir bien closes les portes de leur église, Un enfant de cire n'y aurait pas Eté baptisé au clair de la lune ! |
© Claude
DEVRIES pour l'association Strobinet
mise à jour du 13 février 2001